આ બધું શિક્ષણના પ્રતાપે….

હાથીને સાકળ અથવા દોરડાથી ખીલા સાથે બાંધેલો જોયો હશે. એક હાથી પોતાની સુંઢ વડે ૧૦૦૦ કિલો વજન ખુબજ આરામથી ઉપાડી શકે છે. સિંહ, વાઘ અને ત્યાં સુધી કે ગેંડા જેવા અત્યંત ભયાનક પ્રાણીને પણ હરાવી શકે છે. તો પછી પ્રશ્ન થાય કે આવો તાકાતવાન હાથી શું એક સાંકળ કે દોરડાથી બાંધી શકાય? સિંહને રમકડાની જેમ ઉછાળી દેતો હાથી શું આવા સાધારણ ખીલને ના ખેચી શકે. જંગલ માં ફરતા ફરતા કેટલાયે વૃક્ષોને મૂળ સહીત ખેચી ઉછાળી દેતો હાથી શું તે જે ઝાડ સાથે દોરડાથી બંધાયેલો છે તેને નહિ ઉખાડી શકતો હોય? ક્યારેય આવો પ્રશ્ન થયો છે?

હું જવાબ આપું. આનું કારણ હાથીને મળેલી કેળવણી માં છે. આ હાથી જયારે નાનું તાજું જન્મેલું બચ્ચું એટલેકે મદનિયું હતું ત્યારે તેને પહેલી વાર આ રીતે મજબુત સંકળથી કદાવર ઝાડ સાથે બાંધી દેવામાં આવેલ. ત્યાં તેને ઘણા ધમ-પછડા કર્યા છુટવા માટે. બહુ લાંબા સમય સુધી તે જોર કરતો રહ્યો આ બંધન તોડવા માટે. પણ નાનું હોવાના કારણે તે આ મજબુત બંધન માંથી છૂટી ના શક્યું. ધીરે ધીરે બચ્ચું મોટું થયું. પણ બંધન એમને એમ રહ્યું. બંધન ની તેને ટેવ પડી ગઈ. ઝાડ ઉખાડીને ખાવા કરતા સાંકળ માં બાંધીને સામે નીરેલા કેળાની લૂમ ખાવાની તેને આદત પડી ગઈ. તેણે માની લીધું કે આ બંધન તોડવું શક્ય નથી. બસ પછીતો ગાળામાં સંકળ હોય એટલે પત્યું. સાવ સામાન્ય ગાયના ખીલે બાંધી દો તો પણ હાથી માટે બંધન તોડવું અશક્ય. આમને આમ તે ગજરાજ માંથી હાથીદાદા બની ગયો.

આ વાત કદાચ ભારતના એક એક વ્યક્તિ માટે લાગુ પડે છે. નિર્માલ્યતા તો જાણે આપણી રગે રગ માં દોડે છે.

તમારામાંથી પણ ઘણા ને નાના બાળકો હશે. વિનંતી કરું છું આપ સૌને કે કેળવણીને નામે તેને પણ “ગજરાજ” માંથી “હાથીદાદા” ના બનાવી દેતા.

તો તો દરેક કૃષ્ણ થઇ જાય

કૃષ્ણ ના જીવન માંથી માણસજાતે જેટલા ઉપદેશો અને સારી બાબતો શોધી કાઢી તેની કરતા પ્રશ્નો વધારે પૂછ્યા છે. આમ તો જોકે એ વાત પણ વ્યાજબી છે. જો સામાન્ય માણસ ને તેની વાત સમજાય જાય તો તો તે પૂર્ણ પરમેશ્વર શેના?

એક સર્વ સમાન્ય પ્રશ્ન: કૃષ્ણ માથુરમાં માં જન્મી ગોકુલ માં વસ્યા. ૧૨ વર્ષ અહી રહ્યા. નંદ અને યશોદા થી શરુ કરી રાધા સુધી સહુ ને પોતાના પ્રેમ માં તરબોળ કાર્ય અને છેવટે દરેક ને રડતા મૂકી ચાલ્યા ગયા. નંદ યશોદાએ આખી જીંદગી દુખી થઇ પસાર કરી. જેના પ્રેમ ને આજે પણ માઈલસ્ટોન ગણી પૂજવા માં આવે છે તે રાધા ની વેદનાનું તો પૂછવું જ શું?

શા માટે કૃષ્ણ તેમને છોડી ને જતા રહ્યા? પોતાના કર્તવ્ય માટે ભલે તેમને જવું પડ્યું હોય પણ તે ક્યારેક તેમને મળવા તો આવી શકેત? અથવાતો શું તેમને તે સાથે નહોતા લઇ જઈ શકતા? નરકાસુર ની કેદ માં રહેલી ૧૬૦૦૦ સ્ત્રીઓને છોડાવી દ્વારિકા લઇ જનાર કૃષ્ણ શું એક રાધા ને સાથે ના લઇ જઈ શકેત? વાસુદેવ અને દેવકી ને સોનાના મહેલા માં પોતાની સાથે રાખનાર કૃષ્ણ શું નંદ યશોદાને સાથે ના લઇ જઈ શકેત?

જરૂર લઇ જઈ શકેત. પરંતુ સમજવાની વસ્તુ એ છે કે પોતાની પ્રેમિકા ના મૃત્યુ પાછળ આત્મ હત્યા કરીને પોતાની ફરજો ચુકતા પ્રેમી માટે કદાચ આ એક દેખલો બેસાડવાનું તેમને વિચાર્યું હશે. સબંધો માણસ નું જીવન સરળ બનાવવા છે નહિ કે કઠીન બનાવવા. પ્રેમિકા કોઈ અન્ય ની સાથે કોઈ પણ કારણ સર પરણી જાય તો તેની પર એસીડ ફેકનાર કે માંકડ મારવાની દવા પી જનાર પ્રેમી શું સાબિત કરવા માગતો હશે? પુત્ર પ્રેમ ની ઘેલછા માં પોતાનું કે પુત્ર નું અહિત કરનાર માતા પિતા શું એમ સમજતા હશે કે પોતે અને પુત્ર અમર છે? હમેશા સાથે જ રહેવાના છે?

ના. તો પછી શા માટે માણસ આ રીતે પોતાના કર્તવ્ય માંથી વિમુખ થતો હશે?

રાધા અને નંદ યશોદા ને છોડી કદાચ કૃષ્ણ આજ સાબિત કરવા માગતા હશે. કશું જ શાશ્વત નથી. કોઈ તમારી સાથે હમેશા રહી શકવાનું નથી. સમય અવિરત છે. ચાલ્યાજ કરવાનો છે. અટકો નહિ. આગળ વધો.

ગીતામાં આને જ સ્થિતપ્રજ્ઞ કહ્યા છે. પણ જો દરેક આ કરી શકે તો તો દરેક કૃષ્ણ ના થઇ જાય?

ભગવાન જે તે કરે તે સારા માટે…..

આમતો અમરિકા ભારતની તરફેણમાં બહુ નિર્ણયો લેતું નથી. પછી તે આર્થીક હોય કે આતંકવાદ. મોટાભાગે તો ભારતે શરમમાં મુકાવાનું જ આવે છે. પણ હમણા અમેરિકાએ ભારતના લાભમાં બહુ સારો નિર્ણય લીધો. આતંકવાદી હેડલીને ભારતને નહિ સોપવાનો. ભારતે બહુ માગણીઓ કરી. હેડલીને ભારતને સોપી દેવાની. કે જેથી ભારત તેની વધુ તપાસ કરી શકે, મુંબઈ આતંકવાદી હુમલા માટે (મુંબઈ નો કયો હુમલો?). પણ અનેક માંગણીઓ પછી પણ અમેરિકા કોઈ પણ સંજોગો માં હેડલી ને ભારતને સોપવા તૈયાર ના જ થયું. આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણે તો ભારત સરકારને નીચું જોવા જેવું થયું પરંતુ ભારતની પ્રજા માટે બહુ સારું થયું. કારણ?

જો અમેરિકા હેડલીને ભારતને સોપી દેત તો ભારતની સરકારો તેનું શું કરી લેત? કશુંજ નહિ. જેલ માં ઠાઠથી રહેત. ફિલ્મો જુએત. રોજ નવી નવી વાનગી ખાત. ટોપ ક્લાસ સુરક્ષા મળેત. જેલમાં બેઠા બેઠા મોબાઈલથી દુનિયા ભરમાં મિત્રો સાથે વાતો કરેત. જલસાથી જીવેત. પોતાના ૬-૮ વ્યક્તિના કુટુંબને ટુંકા પગારના લીધે ક્યારેય મલ્ટીપ્લેક્ષમાં ના લઇ જઈ શકતો માણસ ક્યારેક લોન લઈન ને માર્ચ માં ટેક્ષ ભરે છે. અને આ માણસ પોતાની જીંદગીમાં કુલ જેટલા રૂપિયા કમાઈ નથી શકતો તેટલા રૂપિયા તો રોજ આ હેડલીની સુરક્ષા અને એશો-આરામ માં વપરાત. આમ કરતા થોડા વર્ષો નીકળી જાત. પછી કોઈ રાજકીય પક્ષ તેને પોતાના પક્ષમાં લઇ લેત. ટીકીટ આપેત અને તે ચુંટણી માં ઉભો રહેત. અને ભૂતકાળ જોતા તો તે જરૂર ચુંટાઈ પણ જાત. હેડલી નેતા બની જાત અને ભારતની પ્રજા પર રાજ કરેત.

પણ બિચારા હેડલીના નાસિબ ખરાબ અને ભારતના સારા કે અમેરિકા ને સદબુધ્ધિ સુઝી અને હેડલીને ભારતને સોપવાની ના પાડી દીધી.  

ભગવાન જે તે કરે તે સારા માટે…………..